നഗരാസൂത്രണം

                                                                                                                   
                                                                                                                                                                                                                                                                                 

                    നഗരാസൂത്രണം                

                                                                                                                                                                                                                                                     

                   ഭാവിയിലേക്കുള്ള തയ്യാറെടുപ്പ് എന്നാണ് ആസൂത്രണം എന്ന പദംകൊണ്ട് അർത്ഥമാക്കുന്നത്.                  

                                                                                             
                             
                                                       
           

നഗരാസൂത്രണം(Town Planning)

 

മെച്ചപ്പെട്ട ജീവിതസൗകര്യം പ്രദാനം ചെയ്യത്തക്ക രീതിയില്‍ നഗരഘടകങ്ങളുടെ ക്രമീകരണം മുന്‍കൂട്ടി നിശ്ചയിച്ച് നടപ്പിലാക്കുന്ന പ്രക്രിയ. നഗരത്തിലെ ആവാസകേന്ദ്രങ്ങള്‍, സേവനകേന്ദ്രങ്ങള്‍, വിദ്യാലയങ്ങള്‍, ആരോഗ്യസംരക്ഷണ സംവിധാനങ്ങള്‍, വ്യാപാര-വ്യവസായ കേന്ദ്രങ്ങള്‍, വിനോദകേന്ദ്രങ്ങള്‍, കെട്ടിടങ്ങള്‍, ഗതാഗതസൗകര്യങ്ങള്‍, കൃഷിസ്ഥലങ്ങള്‍, ചുറ്റുപാടുകള്‍ തുടങ്ങിയ വിവിധ ഘടകങ്ങളെ ശരിയായ വിധത്തില്‍ ചിട്ടപ്പെടുത്തി, മനോഹരവും സൗകര്യപ്രദവുമായി, ചുരുങ്ങിയ ചെലവില്‍ മികവുറ്റതാക്കിയെടുക്കുന്ന ആസൂത്രണ പ്രക്രിയയാണ് നഗരാസൂത്രണം.

 

ചരിത്രപരമായി ബ്രിട്ടനില്‍ പ്രയോഗത്തിലായ പദമാണ് നഗരാസൂത്രണം (Town Planning). പിന്നീട് ഈ ആശയം അന്താരാഷ്ട്ര പ്രാധാന്യം നേടി. നഗരങ്ങളുടെ മാത്രം ആസൂത്രണം എന്നതിനുപരി മഹാനഗരങ്ങള്‍, ഗ്രാമങ്ങള്‍ എന്നിവയുടെയെല്ലാം ആസൂത്രണം എന്നുകൂടി ഈ ആശയത്തിന് അര്‍ഥവ്യാപ്തി കൈവന്നുകഴിഞ്ഞു.

 

ഭാവിയിലേക്കുള്ള തയ്യാറെടുപ്പ് എന്നാണ് ആസൂത്രണം എന്ന പദംകൊണ്ട് അര്‍ഥമാക്കുന്നത്. ഭാവിയിലേക്കുള്ള ഉപയോഗവും സൗകര്യപ്പെടുത്തലുംകൂടി ലക്ഷ്യമിട്ടുകൊണ്ട് നഗരത്തെ സംവിധാനം ചെയ്യുന്നതാണ് നഗരാസൂത്രണം. നഗരത്തിന്റെ വലുപ്പം, പ്രത്യേകത, പ്രാധാന്യം, പ്രശ്നങ്ങള്‍, പരിമിതികള്‍ തുടങ്ങിയ കാര്യങ്ങള്‍ കണക്കിലെടുത്തുകൊണ്ടാണ് ആസൂത്രണം നടപ്പിലാക്കുന്നത്. പുതിയ നഗരം രൂപകല്പന ചെയ്യുമ്പോഴും നിലവിലുള്ള നഗരങ്ങള്‍ക്ക് ആസൂത്രണപ്രക്രിയ നടപ്പാക്കുമ്പോഴും ഈവക കാര്യങ്ങള്‍ പരിഗണിക്കപ്പെടേണ്ടതുണ്ട്. പഴക്കംകൊണ്ട് ജീര്‍ണതയുണ്ടാകുമ്പോള്‍ നഗരപ്രദേശങ്ങള്‍ക്ക് പുനരുജ്ജീവനം അനിവാര്യമായും വരുന്നു.

 

ശാസ്ത്രവും കലയും കോര്‍ത്തിണക്കിക്കൊണ്ടുള്ള ഒരു പ്രക്രിയയാണ് നഗരാസൂത്രണം. നഗരത്തെ സംബന്ധിച്ച വസ്തുവകകളുടെ സമാഹരണം, വിശകലനം, അവയെ പരസ്പരം ബന്ധപ്പെടുത്തല്‍ തുടങ്ങിയവ ശാസ്ത്രസംബന്ധിയായ കാര്യങ്ങളാണ്. ഈ വസ്തുതകളെ ശരിയായ രീതിയില്‍ ചിട്ടപ്പെടുത്തി നഗരത്തെ മനോഹരമാക്കിയെടുക്കുക എന്നത് കലാപരമായ സംഗതിയും. അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഒരു പുതിയ നഗരം രൂപകല്പന ചെയ്യുമ്പോഴോ നിലവിലുള്ളവയെ ആവശ്യങ്ങള്‍ക്കനുസരിച്ച് ശക്തിപ്പെടുത്തുമ്പോഴോ കലയെയും ശാസ്ത്രത്തെയും വേര്‍തിരിച്ചുകൊണ്ടുള്ള പ്രവര്‍ത്തനം ആശാസ്യമല്ല. ഇവ രണ്ടും വേണ്ടത്ര അളവില്‍ ഒത്തുചേര്‍ന്നാല്‍ മാത്രമേ നല്ലൊരു നഗരം സൃഷ്ടിക്കാനാകൂ. അതിനാല്‍ ആര്‍ക്കിടെക്ചര്‍, എന്‍ജിനീയറിങ്, ഭൂമിശാസ്ത്രം, പരിസ്ഥിതിശാസ്ത്രം, സാമൂഹ്യശാസ്ത്രം, സാമ്പത്തികശാസ്ത്രം എന്നിവയെല്ലാം സമന്വയിച്ച ഒരു മേഖലയാണ് നഗരാസൂത്രണം എന്ന് പൊതുവായി പറയാം.

 

ചരിത്രം

 

നഗരാസൂത്രണത്തിന് മാനവസംസ്കാരത്തോളംതന്നെ പഴക്കമുണ്ട്. ആദിമമനുഷ്യന്‍ പ്രകൃതിശക്തികളില്‍നിന്നും വന്യമൃഗങ്ങളില്‍നിന്നും രക്ഷനേടുന്നതിനായി സമൂഹമായി ജീവിച്ചുതുടങ്ങി. സമൂഹജീവിയായ മനുഷ്യന്‍ പാര്‍പ്പിടത്തിനും സുരക്ഷയ്ക്കും പരസ്പരസഹായം ഉറപ്പാക്കുന്നതിനും വേണ്ടി നടത്തിയ ശ്രമങ്ങളുടെ ഫലമായി നഗരങ്ങള്‍ രൂപംകൊണ്ടു. ഭൂമിശാസ്ത്രപരമോ സാമ്പത്തികമോ സാമൂഹികമോ ആയ കാരണങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ടാണ് മിക്ക നഗരങ്ങളും രൂപപ്പെട്ടിട്ടുള്ളത്. വാണിജ്യകേന്ദ്രങ്ങള്‍ എന്ന നിലയില്‍ പ്രധാന പാതകളുടെ സംഗമസ്ഥാനങ്ങളിലോ നദിയോരങ്ങളിലോ ആണ് ആദ്യഘട്ടത്തില്‍ നഗരങ്ങള്‍ രൂപംകൊണ്ടത്. ചില നഗരങ്ങള്‍ ആരാധനാലയങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് രൂപംകൊണ്ടവയാണ്. ആരംഭഘട്ടത്തില്‍ മിക്ക നഗരങ്ങളെയും കോട്ടകള്‍, കിടങ്ങുകള്‍ തുടങ്ങിയവകൊണ്ട് സംരക്ഷിച്ചിരുന്നു.

 

നഗരാസൂത്രണം ഒരു സംഘടിത പ്രവര്‍ത്തനം എന്ന രീതിയില്‍ നിലവില്‍വന്നിട്ട് ഒരു നൂറ്റാണ്ടിലേറെ ആയില്ലെങ്കിലും പ്രാചീനകാലം മുതല്‍തന്നെ മിക്കവാറും എല്ലാ അധിവാസപ്രദേശങ്ങളും അവയുടെ രൂപകല്പനയിലും വികസനത്തിലും ഉയര്‍ന്ന ദീര്‍ഘവീക്ഷണവും മികവുറ്റ മാതൃകകളും കാഴ്ചവച്ചിട്ടുണ്ട്. യൂഫ്രട്ടീസ്, ടൈഗ്രിസ് നദികളുടെ കരകളില്‍ രൂപമെടുത്ത ഇറാഖിലെ പ്രാചീന നഗരങ്ങളും സിന്ധുനദീതടത്തില്‍ രൂപമെടുത്ത ഇന്ത്യയിലെ പ്രാചീന നഗരങ്ങളും ഇതിന് ഉദാഹരണങ്ങളാണ്. പടിഞ്ഞാറന്‍ നാടുകളിലെ നഗരാസൂത്രണത്തിന്റെ പിതാവായി കരുതപ്പെടുന്ന ഗ്രീക്കുകാരനായ ഹിപ്പോഡാമസ് (Hippodamus) രൂപകല്പനചെയ്ത (ബി.സി. സു. 407) അലക്സാന്‍ഡ്രിയ നഗരം മെഡിറ്ററേനിയന്‍ സാമ്രാജ്യത്തിലെ മാതൃകാപരമായ നഗരാസൂത്രണത്തിന് ഉദാഹരണമാണ്.

 

പുരാതന റോമാക്കാര്‍ നഗരാസൂത്രണത്തിനായി ഒരു ഏകീകൃത പദ്ധതി നടപ്പാക്കിയിരുന്നു. സൈനികപ്രതിരോധത്തിനും പൊതുജനങ്ങളുടെ സൗകര്യങ്ങള്‍ക്കും യോജിച്ച രീതിയില്‍ അവര്‍ ആസൂത്രണം നടത്തി. അവശ്യസേവനങ്ങള്‍ ലഭ്യമായ ഒരു കേന്ദ്രനഗരവും ചുറ്റും തെരുവുകളും ചെറുത്തുനില്പിനായി കോട്ടകളും ഉള്‍ക്കൊള്ളുന്ന ഒരു അടിസ്ഥാന രൂപകല്പനയാണ് അവരുടെ നഗരങ്ങളുടേത്. വെള്ളത്തിന്റെ ലഭ്യത, ഗതാഗതസൗകര്യം തുടങ്ങിയ ആവശ്യങ്ങള്‍ മുന്‍നിര്‍ത്തി ഒരു നദിയുടെ ഇരുകരകളിലുമായാണ് നഗരങ്ങള്‍ രൂപകല്പന ചെയ്തത്. മിക്ക യൂറോപ്യന്‍ നഗരങ്ങളും ഈ പദ്ധതിയുടെ അന്തസ്സത്ത ഇന്നും കാത്തുസൂക്ഷിക്കുന്നുണ്ട്.

 

കഴിഞ്ഞ രണ്ട് നൂറ്റാണ്ടുകളായി അമേരിക്ക, ജപ്പാന്‍, ആസ്റ്റ്രേലിയ മുതലായ വികസിത രാജ്യങ്ങളില്‍ ആസൂത്രണവും വാസ്തുവിദ്യയും പല ഘട്ടങ്ങളിലൂടെ കടന്നുപോയിട്ടുണ്ട്. 19-ാം ശ.-ത്തിലെ വ്യവസായനഗരങ്ങളില്‍ നിര്‍മാണങ്ങള്‍ നിയന്ത്രിച്ചിരുന്നത് ജനതയിലെ ഒരു ആഢ്യവിഭാഗമായിരുന്നു. 20-ാം ശ.-ത്തിന്റെ തുടക്കത്തില്‍ സാധാരണ ജനങ്ങള്‍ക്ക്, പ്രത്യേകിച്ച് വ്യവസായശാലകളിലെ തൊഴിലാളികള്‍ക്ക് ആരോഗ്യകരമായ ചുറ്റുപാടുകള്‍ ലഭ്യമാക്കുന്നതിനുള്ള ശ്രമങ്ങള്‍ ആരംഭിച്ചു. 'പൂന്തോട്ട നഗരം' (Garden city) എന്ന സങ്കല്പത്തിന്റെ ഉണര്‍വില്‍ മാതൃകാ പട്ടണങ്ങള്‍ നിര്‍മിക്കപ്പെട്ടു. ഇംഗ്ലണ്ടിലെ ഹെര്‍ട്ട്ഫോര്‍ഡ്ഷോറില്‍ ലെച്ച്വര്‍ത്ത്, വെല്‍വിന്‍ തുടങ്ങിയ ആദ്യകാല പൂന്തോട്ടനഗരങ്ങള്‍ ഈ കാലഘട്ടത്തില്‍ നിര്‍മിക്കപ്പെട്ടു. എന്നാല്‍ ഏതാനും ആയിരം ആളുകളെ മാത്രം ഉദ്ദേശിച്ച് രൂപകല്പന ചെയ്ത താരതമ്യേന ചെറിയ നഗരങ്ങളായിരുന്നു അവ. 1920-കളില്‍ ആസൂത്രണ പദ്ധതികള്‍ ആധുനികത കൈവരിക്കാന്‍ തുടങ്ങി. ലെ കോര്‍ബസിയേയുടെ(Le Corbuiser) ആശയങ്ങള്‍ ഉള്‍ക്കൊണ്ടും അംബരചുംബികളായ കെട്ടിടങ്ങളുടെ നിര്‍മാണവിദ്യകള്‍ സ്വായത്തമാക്കിയും ആധുനിക നഗരങ്ങള്‍ നിര്‍മിച്ചുതുടങ്ങി. വിശാലമായ പാതകളും തുറസ്സായ സ്ഥലങ്ങളാല്‍ ചുറ്റപ്പെട്ട ടവര്‍ബ്ളോക്കുകളും ഉള്‍ച്ചേര്‍ന്ന നഗരങ്ങള്‍ കൃത്യമായി ആസൂത്രണം ചെയ്ത് നിര്‍മിക്കപ്പെട്ടു.

 

നഗരാസൂത്രണത്തിന്റെ ആവശ്യകത

 

പൊതുവേ, വികസനപ്രക്രിയയുടെ വിജയത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നതാണ് നഗരങ്ങളുടെ വളര്‍ച്ച. കൂടുതല്‍ തൊഴില്‍സാധ്യതകളും സാമ്പത്തികനേട്ടവും മെച്ചപ്പെട്ട ജീവിതസൗകര്യങ്ങളും ജീവിതനിലവാരവും പ്രദാനം ചെയ്യാന്‍ അവസരമൊരുക്കും എന്നതിനാല്‍ നഗര ജനസംഖ്യയില്‍ വേഗത്തിലുള്ള വര്‍ധന ഉണ്ടാകുന്നത് സ്വാഭാവികമാണ്. ഗ്രാമങ്ങളില്‍ത്തന്നെ തൊഴിലവസരങ്ങളുള്ളപ്പോള്‍പ്പോലും ജനങ്ങള്‍ നഗരങ്ങളിലേക്കു പ്രവഹിക്കുന്നത് നഗരങ്ങള്‍ മെച്ചപ്പെട്ട സാമ്പത്തികസാധ്യതകളും സാമൂഹ്യഉയര്‍ച്ചയും വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു എന്നതിനാലാണ്. നഗരവത്കരണം ഒരു ശാപമല്ല മറിച്ച് ഗുണമാണ്. അത് മനുഷ്യന് പുതിയ പ്രതീക്ഷകള്‍ നല്കുകവഴി സാമൂഹ്യഘടനയില്‍ മാറ്റങ്ങള്‍ സൃഷ്ടിക്കുന്നു. ഇത് വ്യവസായവത്കരണത്തെ ത്വരിതപ്പെടുത്തുന്നു. ഗ്രാമീണമേഖലയിലെ ജനങ്ങള്‍ക്കുപോലും വര്‍ധിച്ച സാമ്പത്തികഅവസരങ്ങളും മെച്ചപ്പെട്ട ജീവിതസാഹചര്യങ്ങളും ലഭ്യമാക്കുന്നതിന് ഇത് അവസരമൊരുക്കുന്നു.

 

വികസ്വര രാഷ്ട്രങ്ങളിലെല്ലാംതന്നെ നഗരങ്ങള്‍ വികസനപ്രക്രിയയുടെ വിജയത്തിന്റെ അടയാളങ്ങളായാണ് കണക്കാക്കപ്പെടുന്നത്. വിജയപ്രദമായ നഗരങ്ങള്‍ ആസൂത്രണ തത്ത്വങ്ങളുടെയും തന്ത്രങ്ങളുടെയും വിജയമാണ് പ്രതിഫലിപ്പിക്കുന്നത്. മറിച്ച് നഗരങ്ങളുടെ പരാജയവും അതിന്റെ ഫലമായി ഉണ്ടാകുന്ന നിരാശയും നിയമരാഹിത്യവും പരിസ്ഥിതിനാശവും തൊഴിലില്ലായ്മയും ദാരിദ്ര്യവും സാമ്പത്തികത്തകര്‍ച്ചയുമെല്ലാം ആസൂത്രണത്തിലുണ്ടായ ദൌര്‍ബല്യങ്ങളിലേക്കും വ്യവസ്ഥിതിയിലെ പരസ്പരവൈരുധ്യങ്ങളിലേക്കുമുള്ള ചൂണ്ടുപലകകളായും കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.

 

നഗരങ്ങള്‍ക്ക് സാമ്പത്തിക കെട്ടുറപ്പും സുസ്ഥിരമായ സാമ്പത്തികവളര്‍ച്ചയും നേടാന്‍ കഴിഞ്ഞാല്‍ മാത്രമേ നഗരവത്കരണത്തിന്റെ നല്ല വശങ്ങള്‍ സമൂര്‍ത്തമാവുകയുള്ളൂ. ഇവിടെയാണ് നഗരമേഖലാ ആസൂത്രണത്തിന്റെ (urban and regional planning) പ്രാധാന്യം വ്യക്തമാകുന്നത്.

 

ശരിയാംവിധം ആസൂത്രണം ചെയ്ത നഗരം ജനങ്ങള്‍ക്ക് കൂടുതല്‍ സൗകര്യവും ആശ്വാസവും പ്രദാനം ചെയ്യുന്നു. നഗരം ആസൂത്രണം ചെയ്യാതിരുന്നാലുള്ള ദോഷങ്ങള്‍ പലതാണ്. കാര്യക്ഷമമല്ലാത്തതും ഇടുങ്ങിയതുമായ വഴികളും റോഡുകളും ഉണ്ടാക്കുന്ന അസൗകര്യം സമൂഹത്തിന് മൊത്തത്തില്‍ ദോഷം ചെയ്യും. ചേരികളുടെ രൂപീകരണവും ചിതറിയ അധിവാസവും ഉണ്ടാകും. അപകടകരമായ സ്ഥലങ്ങളും സുരക്ഷിതമല്ലാത്ത വ്യവസായശാലകളും ജനങ്ങള്‍ക്ക് ഭീഷണിയാകും. അനാരോഗ്യകരമായ ജീവിതസാഹചര്യങ്ങള്‍ സൃഷ്ടിക്കപ്പെടും. തുറസ്സായ സ്ഥലങ്ങള്‍, പാര്‍ക്കുകള്‍, കളിസ്ഥലങ്ങള്‍ തുടങ്ങിയവയുടെ അഭാവം നഗരജീവിതത്തിലെ ആഹ്ലാവേളകള്‍ക്ക് തടസ്സമാകും. വെള്ളം, വൈദ്യുതി, മാലിന്യനിര്‍മാര്‍ജനം തുടങ്ങിയവയുടെ പോരായ്മ ആരോഗ്യരംഗത്ത് ഭീഷണിയാകും. ഇത്തരം അവസ്ഥകള്‍ മാറ്റി മെച്ചപ്പെട്ട ജീവിതസൗകര്യങ്ങള്‍ ഒരുക്കുന്നതിന് ആസൂത്രണം കൂടിയേ തീരൂ.

 

നഗരാസൂത്രണവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ചില പ്രധാന പദങ്ങള്‍

 

നഗരം. ഇന്ത്യയില്‍ സെന്‍സസ് മാനദണ്ഡങ്ങളനുസരിച്ച് താഴെ പറയുന്ന പ്രത്യേകതകളുള്ള ഒരു പ്രദേശത്തെയാണ് നഗരം എന്നു നിര്‍വചിക്കുന്നത്.

 

1. ഏറ്റവും കുറഞ്ഞ ജനസംഖ്യ 5,000 ആയിരിക്കുക.

 

2. ചതുരശ്ര കിലോമീറ്ററിന് കുറഞ്ഞത് 400 ആളുകള്‍ എന്ന തോതില്‍ ജനസാന്ദ്രത ഉണ്ടായിരിക്കുക.

 

3. തൊഴില്‍ ചെയ്യുന്ന സ്ത്രീ-പുരുഷന്മാരില്‍ കുറഞ്ഞത് 75% പേര്‍ കാര്‍ഷികേതര വൃത്തികളില്‍ ഏര്‍പ്പെട്ടിരിക്കുക.

 

മേല്പറഞ്ഞ മാനദണ്ഡങ്ങള്‍ പാലിക്കുന്നില്ലെങ്കില്‍പ്പോലും നിയമാനുസൃതമായി 'നഗരം' എന്നു വിജ്ഞാപനം ചെയ്യപ്പെട്ടിട്ടുള്ള ഏതൊരു പ്രദേശവും നഗരം എന്ന നിര്‍വചനത്തില്‍പ്പെടുന്നു.

 

നഗരവത്കരണം. ഒരു പ്രദേശത്തെ വികസനപ്രവര്‍ത്തനങ്ങള്‍മൂലം അതിന്റെ ഗ്രാമീണസ്വഭാവം മാറി നഗരസ്വഭാവം കൈവരിക്കുന്ന പ്രക്രിയയെയാണ് നഗരവത്കരണം എന്നു പറയുന്നത്. ജനസംഖ്യാശാസ്ത്രപരമായി നോക്കുമ്പോള്‍ ഗ്രാമീണമേഖലയില്‍നിന്ന് ജനങ്ങള്‍ നഗരങ്ങളിലേക്ക് കുടിയേറുന്നതിനെയും ഈ പദം സൂചിപ്പിക്കുന്നു. നഗരവത്കരണം ആസൂത്രിതമോ സ്വാഭാവികമോ ആകാം. പുതിയ നഗരങ്ങള്‍ (New towns), പൂന്തോട്ട നഗരങ്ങള്‍ (Garden cities) എന്നിവ ആസൂത്രിത നഗരങ്ങള്‍ക്ക് ഉദാഹരണങ്ങളാണ്. പുരാതന നഗരങ്ങള്‍ മിക്കതും ആസൂത്രണം ചെയ്യാതെ നഗരവത്കരിക്കപ്പെട്ടവയാണ്.

 

ഗ്രീന്‍ ബെല്‍റ്റോടുകൂടിയ നഗരം

 

ഗ്രീന്‍ ബെല്‍റ്റ് (Green belt). ഒരു നഗരത്തിന്റെ വളര്‍ച്ച പരിധിക്കപ്പുറം പോകുന്നത് തടയാന്‍വേണ്ടി നഗരത്തിനു ചുറ്റും കൊടുക്കുന്ന സസ്യാവൃതമായ സ്ഥലങ്ങളാണ് ഗ്രീന്‍ ബെല്‍റ്റുകള്‍. ഈ സ്ഥലങ്ങള്‍ സാധാരണയായി കാര്‍ഷികപ്രവൃത്തികള്‍ക്കല്ലാതെ കെട്ടിട നിര്‍മാണങ്ങള്‍ക്ക് ഉപയോഗിക്കാന്‍ പാടുള്ളതല്ല. അത്യാവശ്യം നേരിടുകയാണെങ്കില്‍ ബന്ധപ്പെട്ട വകുപ്പില്‍നിന്ന് പ്രത്യേക അനുമതിയോടെ മാത്രമേ നിര്‍മാണപ്രവര്‍ത്തനങ്ങള്‍ നടത്താവൂ. മിക്കവാറും കൃഷിക്കുവേണ്ടി ഉപയോഗിക്കുന്നതിനാല്‍ ഗ്രീന്‍ ബെല്‍റ്റിനെ 'ഫാം ബെല്‍റ്റ്' (farm belt) എന്നും പറയാറുണ്ട്. പാര്‍ക്ക്, കളിസ്ഥലം, പൂന്തോട്ടം, വിനോദകേന്ദ്രം തുടങ്ങിയ ആവശ്യങ്ങള്‍ക്കായി ഗ്രീന്‍ ബെല്‍റ്റ് ഉപയോഗിക്കാവുന്നതാണ്.

 

സോണിങ് (Zoning). സ്ഥലവിനിയോഗം, കെട്ടിടങ്ങളുടെ ഉയരം, സാന്ദ്രത മുതലായവ ചട്ടങ്ങള്‍ക്കനുസരിച്ച് നിയന്ത്രിക്കുകയും സമൂഹത്തിന് സൌകര്യം, സുരക്ഷ, ആരോഗ്യം, പൊതുക്ഷേമം എന്നിവ പ്രദാനം ചെയ്യുകയും ചെയ്യുന്ന വിധത്തില്‍ പ്രദേശങ്ങളെ ക്രമീകരിക്കുന്ന പ്രക്രിയയാണ് സോണിങ്. സോണിങ്ങുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ചില തത്ത്വങ്ങള്‍ ഇനി പറയുന്നു.

 

i.സോണുകളുടെ ക്രമീകരണം. സാധാരണ പാറ്റേണ്‍ ഏകകേന്ദ്ര വലയങ്ങളായിട്ടാണ്. ഒരു കേന്ദ്ര മേഖലയ്ക്കു ചുറ്റും ഉപകേന്ദ്ര മേഖലകള്‍, ഇടത്തരം മേഖലകള്‍, അവികസിത മേഖലകള്‍ എന്നിങ്ങനെയാണ് ക്രമീകരണം.

 

ii.അതിര്‍ത്തി. വിവിധ സോണുകളുടെ അതിര്‍ത്തി റെയില്‍പ്പാത, പാര്‍ക്ക്, നദികള്‍, തോടുകള്‍, തുറസ്സായ സ്ഥലങ്ങള്‍ എന്നിങ്ങനെയൊക്കെ ആകാം.

 

iii.നിലവിലുള്ള നഗരം. നിലവിലുള്ള നഗരത്തില്‍ സോണിങ് ചെയ്യുമ്പോള്‍ നിലവിലുള്ള സ്ഥലവിനിയോഗത്തിന്റെ വിശദാംശങ്ങള്‍ പരിശോധിച്ച് ഒരു പ്രത്യേക മേഖലയിലെ നിലവിലുള്ള ഉപയോഗങ്ങള്‍ക്കനുസരിച്ചും ഭാവി ആവശ്യങ്ങള്‍ കണക്കിലെടുത്തുമാണ് സോണ്‍വിഭജനം നടത്തുന്നത്. നിലവിലുള്ള ഉപയോഗം വ്യത്യാസപ്പെടുത്തുന്നതിന് തക്കതായ കാരണങ്ങള്‍ ഉണ്ടായിരിക്കണം.

 

iv.പുതിയ നഗരം (New town). പുതിയ നഗരം രൂപകല്പന ചെയ്യുമ്പോള്‍ പാര്‍പ്പിടം, വ്യവസായം, വാണിജ്യം എന്നിവയ്ക്ക് ആവശ്യമായ സ്ഥലങ്ങള്‍ അനുയോജ്യമായ രീതിയില്‍ മാറ്റിയെടുക്കണം.

 

ചേരികള്‍. ആസൂത്രിതമല്ലാത്ത നഗരവത്കരണത്തിന്റെ ശാപമാണ് ചേരികള്‍. നഗരത്തില്‍ വ്യവസായങ്ങളും തൊഴില്‍സാധ്യതകളും വികസിക്കുമ്പോള്‍ ഗ്രാമീണമേഖലയില്‍നിന്ന് ദരിദ്രരും തൊഴില്‍രഹിതരും നഗരങ്ങളിലേക്കു കുടിയേറുകയും പുറമ്പോക്കുകളിലും മറ്റും ചെറ്റക്കുടിലുകള്‍ കെട്ടി തിങ്ങിപ്പാര്‍ക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇങ്ങനെ ചേരികളുണ്ടാകുന്നു.

 

സ്ഥലപരഘടന (Spatial structure). ഗ്രാമങ്ങള്‍ മുതല്‍ വന്‍നഗരങ്ങള്‍ വരെയുള്ള ആവാസകേന്ദ്രങ്ങള്‍ ഉള്‍പ്പെടുന്ന ഒരു പ്രദേശത്തു നിലനില്ക്കുന്ന പരസ്പരബന്ധത്തിന്റെ ക്രമത്തെ ആ പ്രദേശത്തിന്റെ സ്ഥലപരഘടന എന്നു പറയാം. വിവിധ രീതിയിലുള്ള ആവാസകേന്ദ്രങ്ങള്‍, അവയെ ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന ഗതാഗത വാര്‍ത്താവിനിമയ ശൃംഖലകള്‍, ഇവയെല്ലാമുള്‍ക്കൊള്ളുന്ന വിശാല പ്രദേശം എന്നിവ സ്ഥലപരഘടന നിര്‍ണയിക്കുന്ന ഘടകങ്ങളാണ്. ഇവ തമ്മിലുള്ള പരസ്പരബന്ധത്തിലൂന്നിയാണ് ഒരു പ്രദേശത്തിന്റെ ഘടന രൂപംകൊള്ളുന്നത്.

 

സ്റ്റ്രക്ചര്‍ പ്ലാനുകള്‍ (Structure plans). സ്റ്റ്രക്ചര്‍ പ്ലാന്‍ ഒരു നഗരത്തിന്റെ വിശാലഘടന, അതിന്റെ നിലവാരം, ലക്ഷ്യങ്ങള്‍, നയങ്ങള്‍ എന്നിവ വിശദമാക്കുന്നു. ഇതില്‍ ഓരോ പ്രദേശത്തിന്റെയും പ്രവര്‍ത്തന സ്വഭാവത്തെക്കുറിച്ചുള്ള പൊതു നിര്‍ദേശങ്ങള്‍ ഉണ്ടാകുമെങ്കിലും വിവിധ പ്രവര്‍ത്തനങ്ങളുടെ സ്ഥാന നിര്‍ണയം സാധാരണയായി നടത്താറില്ല. സ്റ്റ്രക്ചര്‍ പ്ളാനിന്റെ ചട്ടകൂടിലെ മൂന്ന് സുപ്രധാന ഘടകങ്ങളാണ് : സ്റ്റ്രക്ചര്‍ പ്ളാന്‍, ഓരോ വിഷയത്തിലുമുള്ള കാര്യപരിപാടികള്‍, ഓരോ പ്രദേശത്തിന്റെയും ലോക്കല്‍ പ്ളാന്‍ എന്നിവ. പ്രവര്‍ത്തനമേഖലാ ആസൂത്രണ പദ്ധതികള്‍ (Action area plans), വിവിധ വിഷയങ്ങള്‍ക്കായുള്ള പ്രത്യേക ആസൂത്രണപദ്ധതികള്‍ (Subject plans) ഇവ ലോക്കല്‍പ്ളാനുകളുടെ ഭാഗമായി തയ്യാറാക്കുന്നു. പ്രവര്‍ത്തനമേഖലാ ആസൂത്രണപദ്ധതികള്‍, സ്റ്റ്രക്ചര്‍ പ്ലാനില്‍ സൂചിപ്പിച്ചിട്ടുള്ള പ്രദേശങ്ങളില്‍ ദ്രുതഗതിയിലുള്ള മാറ്റങ്ങള്‍, വികസന പ്രവര്‍ത്തനങ്ങള്‍, പുതുക്കിപ്പണിയല്‍ തുടങ്ങിയവ പൊതുസമിതിയെയോ സ്വകാര്യ സമിതിയെയോകൊണ്ട് ചെയ്യിക്കുന്നതിനുള്ള ഒരു സമഗ്ര നയം രൂപീകരിക്കുന്ന ആസൂത്രണമാണിത്.

 

വിഷയാസൂത്രണം. ഒരു പ്രത്യേക വിഷയത്തില്‍ അഥവാ പ്രശ്നത്തില്‍ നയങ്ങളും ലക്ഷ്യങ്ങളും മുന്‍കൂട്ടി രൂപീകരിച്ചുകൊണ്ടുള്ള സമഗ്ര ആസൂത്രണമാണ് വിഷയാസൂത്രണം (Subject plan).

 

നഗരാസൂത്രണ തത്ത്വങ്ങള്‍

 

നഗരം ആസൂത്രണം ചെയ്യുമ്പോള്‍ ഭാവിതലമുറയുടെ ആവശ്യങ്ങള്‍ നിറവേറ്റപ്പെടുന്നതോടൊപ്പം അതിന്റെ വളര്‍ച്ച അപകടകരമായ രീതിയിലേക്കു നീങ്ങുകയില്ല എന്ന് ഉറപ്പുവരുത്തുകകൂടി വേണം. അതിന് സഹായകമായ തത്ത്വങ്ങളാണ് താഴെ കൊടുത്തിരിക്കുന്നത്.

 

ഗ്രീന്‍ ബെല്‍റ്റ്. നഗരത്തിന്റെ വലുപ്പം ക്രമാതീതമായി വര്‍ധിക്കാതിരിക്കാന്‍ പുറംവശങ്ങളില്‍ ഗ്രീന്‍ ബെല്‍റ്റ് കൊടുക്കാവുന്നതാണ്.

 

പാര്‍പ്പിടം. വിവിധ വിഭാഗങ്ങളിലെ ജനങ്ങള്‍ക്ക് പാര്‍പ്പിട സൌകര്യങ്ങളൊരുക്കുമ്പോള്‍ വളരെയധികം ശ്രദ്ധിക്കേണ്ടതുണ്ട്. ചേരികള്‍ വളര്‍ന്നുവരാനുള്ള സാഹചര്യം ഉണ്ടാകരുത്. ചേരികള്‍ നിലനില്ക്കുന്നുണ്ടെങ്കില്‍ അവ ഒഴിവാക്കി പകരം സംവിധാനം കണ്ടെത്തണം.

 

പൊതു സ്ഥാപനങ്ങള്‍. നഗരത്തില്‍ പൊതു സ്ഥാപനങ്ങള്‍ സന്തുലിതാവസ്ഥ നഷ്ടപ്പെടാതെ ഗ്രൂപ്പ് ചെയ്യുകയും വിന്യസിക്കുകയും വേണം.

 

വിനോദകേന്ദ്രങ്ങള്‍. നഗരത്തിന്റെ വലുപ്പത്തിനനുസരിച്ച് പൊതുജനങ്ങള്‍ക്കുവേണ്ടി വിനോദകേന്ദ്രങ്ങളുടെ വികസനത്തിന് വേണ്ടത്ര സ്ഥലം നീക്കിവയ്ക്കണം. ഇവയും സന്തുലിതമായി നഗരപ്രദേശത്ത് വിന്യസിക്കേണ്ടവയാണ്.

 

ഗതാഗതം. ഒരു നഗരത്തിന്റെ കാര്യക്ഷമത അളക്കുന്നത് അതിലെ ഗതാഗത ക്രമീകരണം നോക്കിയാണ്. നന്നായി രൂപകല്പന ചെയ്യാത്ത റോഡുകള്‍ അറ്റകുറ്റപ്പണി നടത്താന്‍ ചെലവു കൂടിയതും ഭാവിയില്‍ പുനഃക്രമീകരണത്തിന് വിഷമമുണ്ടാക്കുന്നവയുമാണ്.

 

സോണിങ്. നഗരത്തെ വാണിജ്യമേഖല, വ്യവസായ മേഖല, നിവാസ മേഖല തുടങ്ങി വിവിധ സോണുകളായി തിരിക്കാം. ഓരോ സോണിന്റെയും വികസനത്തിനായി അനുയോജ്യമായ ചട്ടങ്ങളും നിയന്ത്രണങ്ങളും ഏര്‍പ്പെടുത്താം.

 

നഗരാസൂത്രണത്തിലെ സമീപനങ്ങള്‍

 

വ്യവസ്ഥാ സമീപനം (Systems approach). ഉപയോഗയുക്തമായ മുഴുവന്‍ നഗരപരിധിയെയും പല വിഭാഗങ്ങള്‍ ഉള്‍പ്പെട്ട ഒരു വ്യവസ്ഥ (system) ആയി കണക്കാക്കുന്നു. ഇതില്‍ ഓരോ സാമൂഹ്യ-സാമ്പത്തിക പ്രവര്‍ത്തനങ്ങളെയും (ഗാര്‍ഹികം, വാണിജ്യപരം, വ്യവസായം മുതലായവ), അവയുടെ ഒരോ സേവനങ്ങളെയും (ജലവിതരണം, വൈദ്യുതി, ഗതാഗതം, വാര്‍ത്താവിനിമയം മുതലായവ) വ്യത്യസ്ത ഘടകങ്ങളായി പരിഗണിക്കുമ്പോള്‍ത്തന്നെ അവയോരോന്നും എപ്രകാരം പരസ്പരം ബന്ധപ്പെട്ടും ആശ്രയിച്ചും വര്‍ത്തിക്കുന്നു എന്നു തിരിച്ചറിയുകകൂടി ചെയ്യുക എന്നതാണ് ഈ സമീപനത്തിന്റെ പ്രത്യേകത.

 

തന്ത്രപര ആസൂത്രണം (Strategic planning). ഒരു പ്രശ്നത്തെ സുനിശ്ചിതവും കണിശവുമായ പ്രവര്‍ത്തനങ്ങളിലൂടെ അഭിമുഖീകരിക്കുക എന്ന യുദ്ധതന്ത്രപരമായ സമീപനത്തില്‍നിന്നാണ് നഗരാസൂത്രണ മേഖലയിലും തന്ത്രപര ആസൂത്രണം എന്ന ആശയം ഉരുത്തിരിഞ്ഞുവന്നത്.

 

സമഗ്രമായ ആസൂത്രണത്തിനു പകരം പ്രസക്തമായ പ്രശ്നങ്ങളിലും മേഖലകളിലും കൂടുതല്‍ ശ്രദ്ധപതിപ്പിക്കുക എന്നതാണ് തന്ത്രം. ആസ്റ്റ്രേലിയ, ബ്രിട്ടന്‍, അമേരിക്ക മുതലായ രാജ്യങ്ങളിലും മറ്റു ചില യൂറോപ്യന്‍ രാജ്യങ്ങളിലും ഈ രീതി പരീക്ഷിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഗതാഗതമേഖലയിലെയും മറ്റും ഗുരുതരമായ പ്രശ്നങ്ങള്‍ക്ക് പരിഹാരം കാണുന്നതിനുവേണ്ടിയാണ് കൂടുതലായും ഇത് ഉപയോഗപ്പെടുത്തുന്നത്.

 

തന്ത്രപര ആസൂത്രണത്തില്‍ മേഖലാ തലം, പ്രാദേശിക തലം, പ്രവര്‍ത്തന മേഖലാതലം എന്നിങ്ങനെ മൂന്ന് വ്യത്യസ്ത തലങ്ങളിലായിട്ടാണ് തീരൂമാനമെടുക്കുന്നത്.

 

അഡ്വക്കസി പ്ലാനിങ് .നഗരാസൂത്രണവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഈ നൂതന ആശയം 1960-കളില്‍ പോള്‍ ഡവിഡോഫ് (Paul Davidoff) ആണ് അവതരിപ്പിച്ചത്. ഈ അസൂത്രണ സമീപനത്തില്‍ ഒരു പ്രത്യേക ശ്രേണിയോ നിശ്ചിത തലങ്ങളോ നിര്‍ണയിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിലും സാധാരണയായി രണ്ട് തലങ്ങളിലാണ് പ്രവര്‍ത്തനങ്ങള്‍ നടത്താറുള്ളത്. ഒന്നാമതായി ഒരു ചെറിയ പ്രദേശത്തിന്റെ താത്പര്യങ്ങള്‍ സംരക്ഷിക്കത്തക്ക നിലയില്‍ പ്രാദേശിക തലത്തിലും രണ്ടാമതായി ഇത്തരം ചെറിയ പ്രദേശങ്ങളെ സംയോജിപ്പിച്ചുകൊണ്ട് വലിയ മേഖലയെന്ന നിലയിലും.

 

നഗരാസൂത്രണ സിദ്ധാന്തങ്ങള്‍ (Theories of urban structure)

 

നഗരങ്ങള്‍ അവയുടെ ഭൗതികഘടനയിലും ജനതയുടെ സ്വഭാവത്തിലും ഒക്കെ ഏറെ വൈവിധ്യങ്ങള്‍ പുലര്‍ത്തുന്നുവെങ്കിലും അവ സാമൂഹിക പെരുമാറ്റത്തിന്റെ (Social behaviour) ഒരു യൂണിറ്റായി വര്‍ത്തിക്കുന്നു. കൂടാതെ ഒരു കേന്ദ്ര വ്യാപാര മേഖലയെ ആധാരമാക്കി വര്‍ത്തിക്കുന്ന ഏകമാന സ്വഭാവമുള്ള വിവിധ മേഖലകളുടെ ഒരു കൂട്ടമായും നഗരം വര്‍ത്തിക്കുന്നു. ഇത്തരത്തിലുള്ള നഗര ഘടനയെ വിശദമാക്കുന്ന ചില സിദ്ധാന്തങ്ങള്‍ താഴെ കൊടുക്കുന്നു.

 

ഏകകേന്ദ്ര മേഖലാ സിദ്ധാന്തം (Concentric Zone Theory). മുന്‍കാലങ്ങളില്‍ സാമ്പത്തിക ശാസ്ത്രജ്ഞര്‍ ബര്‍ഗസ് ഡയഗ്രം (Burgess diagram) ഉപയോഗിച്ചാണ് മിക്കപ്പോഴും സ്ഥല വിനിയോഗത്തില്‍ വിപണനശക്തികളുടെ സ്വാധീനത്തെ വിലയിരുത്തിയിരുന്നത്. 1920-കളുടെ തുടക്കത്തില്‍ നഗരങ്ങളിലെ പരിസ്ഥിതിപ്രക്രിയകള്‍ വിശദീകരിക്കുന്നതിനായി ബര്‍ഗസ് വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത ഈ സിദ്ധാന്തത്തില്‍ നഗരത്തെ അഞ്ച് മേഖലകളായി തിരിക്കുന്നു. കേന്ദ്രവ്യാപാര മേഖല, പരിവര്‍ത്തന മേഖല, കുറഞ്ഞ വരുമാനക്കാരുടെ അധിവാസ മേഖല, കൂടിയ വരുമാനക്കാരുടെ അധിവാസ മേഖല, കമ്യൂട്ടര്‍ മേഖല എന്നിവയാണ് അവ.

 

സെക്ടര്‍ സിദ്ധാന്തം. ഹോയ്ട് (Hoyt) അവതരിപ്പിച്ച സിദ്ധാന്തമാണ് ഇത്. ഇതനുസരിച്ച് താരതമ്യേന സമാന ഉപയോഗങ്ങളുള്ള മേഖലകള്‍ ഗതാഗതസൌകര്യങ്ങളുടെ വളര്‍ച്ചയ്ക്കൊപ്പം നഗരകേന്ദ്രത്തിനു പുറത്തേക്ക് വികസിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു. അനുയോജ്യമായ സ്ഥലവിനിയോഗമുള്ള പ്രദേശങ്ങള്‍ തൊട്ടുകിടക്കും; അല്ലാത്തവ അകറ്റപ്പെടും. വരുമാനത്തിന്റെയും സാമൂഹിക നിലവാരത്തിന്റെയും അടിസ്ഥാനത്തില്‍ അധിവാസമേഖലകള്‍ വേര്‍തിരിക്കപ്പെടുന്ന പ്രവണത ഉണ്ടാവുകയും അവ വ്യത്യസ്ത ഭാഗങ്ങളിലും വ്യത്യസ്ത ദിശകളിലും വികസിച്ചുവരികയും ചെയ്യും. ഉയര്‍ന്ന വരുമാനക്കാര്‍ നഗരത്തിന്റെ ഉള്‍ഭാഗങ്ങളിലുള്ള സ്ഥലങ്ങള്‍ വിട്ടുപോകുമ്പോള്‍ അവിടെ താഴ്ന്ന വരുമാനക്കാര്‍ കയറിപ്പറ്റുന്നു. കേന്ദ്ര വ്യാപാരമേഖല, ഉത്പാദനവും സംഭരണവും നടക്കുന്ന മേഖല, താഴ്ന്ന വരുമാനക്കാരുടെ അധിവാസമേഖല, ഇടത്തരക്കാരുടെ അധിവാസമേഖല, ഉയര്‍ന്ന വരുമാനക്കാരുടെ അധിവാസമേഖല എന്നിവയാണ് വിവിധ മേഖലകള്‍.

 

ബഹുകേന്ദ്ര സിദ്ധാന്തം (Multiple Nuclei Theory). ഒരു കേന്ദ്രബിന്ദുവില്‍നിന്ന് നഗരം വളരുന്നു എന്ന ധാരണയിലധിഷ്ഠിതമായ നഗരവളര്‍ച്ചാ സിദ്ധാന്തത്തില്‍നിന്നു വ്യത്യസ്തമാണ് യു.എസ്സിലെ ഹാരിസും (Harris) ഉള്‍മാനും (Ullman) ചേര്‍ന്ന് ആവിഷ്കരിച്ച ബഹുകേന്ദ്ര സിദ്ധാന്തം. വ്യത്യസ്ത കേന്ദ്രങ്ങളില്‍നിന്നാണ് നഗരം വളരുന്നതെന്നാണ് ഈ സിദ്ധാന്തത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനം. ഒടുവില്‍ പാര്‍പ്പിടസമുച്ചയങ്ങളും ഗതാഗതസൗകര്യങ്ങളും എല്ലാം ചേര്‍ന്ന് ഒറ്റ നഗരമായിത്തീരുകയാണ്. കേന്ദ്ര വ്യാപാര മേഖലകള്‍, ലഘു ഉത്പാദന മേഖലകള്‍, താഴ്ന്ന നിലവാരത്തിലുള്ള പാര്‍പ്പിടമേഖല, ഇടത്തരക്കാരുടെ പാര്‍പ്പിടമേഖല, ഉയര്‍ന്ന വരുമാനക്കാരുടെ പാര്‍പ്പിടമേഖല, ഭീമന്‍ ഉത്പാദനമേഖല, ചുറ്റുമുള്ള വ്യാപാരമേഖലകള്‍, വാസയോഗ്യമായ പട്ടണപ്രാന്തം, വ്യാവസായിക പട്ടണപ്രാന്തം എന്നിവയാണ് വിവിധ കേന്ദ്രങ്ങള്‍. നഗരപ്രദേശവിനിയോഗത്തിന്റെ ക്രമീകരണം സംബന്ധിച്ച രീതിയിലുള്ള സൈദ്ധാന്തിക വിശദീകരണങ്ങള്‍ ഇത്തരം വ്യവസ്ഥകള്‍ രൂപപ്പെടുന്നതില്‍ സാമ്പത്തിക ശക്തികളുടെ സ്വാധീനം മനസ്സിലാക്കുന്നതിന് സഹായിക്കുന്നു.

 

ആസൂത്രണ മാതൃകകള്‍ (Ideal of planning)

 

പൂന്തോട്ട നഗരം

 

പൂന്തോട്ട നഗരം (Garden city). പൂന്തോട്ട നഗരങ്ങളുടെ പിതാവായ എബനസ്സര്‍ ഹോവാര്‍ഡിനെ (Ebenezer Howard) അനുകൂലിച്ചുകൊണ്ട് 'പൂന്തോട്ട നഗരസമിതി' (Garden city Association) ഈ ആശയം നിര്‍വചിച്ചത് 1919-ലാണ്. അതിന്‍ പ്രകാരം ആരോഗ്യകരമായ ജീവിതം, വ്യവസായം എന്നിവയ്ക്ക് ഉതകുന്ന വിധത്തിലും സമ്പൂര്‍ണമായ ഒരു സാമൂഹ്യജീവിതം സാധ്യമാകുന്ന വലുപ്പത്തിലും (അതിലൊട്ടും കൂടാതെ) ഗ്രാമങ്ങളാല്‍ ചുറ്റപ്പെട്ടുള്ള ഒരു നഗരമാണ് പൂന്തോട്ട നഗരം.

 

എബനസ്സര്‍ ഹോവാര്‍ഡ്

 

ഇതിലെ മുഴുവന്‍ സ്ഥലവും പൊതു ഉടമസ്ഥതയിലുള്ളതോ സാമൂഹ്യസ്വത്തോ ആയി കണക്കാക്കാം. ജനസംഖ്യ മുപ്പതിനായിരമോ അതിലേറെയോ ആകാം. മധ്യത്തില്‍ ഒരു ഉദ്യാനവും അതില്‍ പൊതുകെട്ടിടങ്ങളും ചുറ്റുമായി വ്യാപാരത്തെരുവുകളും ഉണ്ടായിരിക്കും. അവിടെനിന്ന് എല്ലാ ദിക്കിലേക്കും വ്യാപിച്ചുകിടക്കുന്ന സാന്ദ്രത

 

കുറഞ്ഞ വാസസ്ഥലങ്ങള്‍ ഉണ്ടാകും. നഗരത്തിന്റെ ബാഹ്യവൃത്തത്തില്‍ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന വ്യവസായശാലകളെ ചുറ്റി സ്ഥിരമായ ഒരു പച്ചപ്പിന്റെ വലയം (ഗ്രീന്‍ ബെല്‍റ്റ്) വേണം.

 

ഏകകേന്ദ്രനഗരം (Concentric city). ലെ കോര്‍ബസിയേ 1922-ല്‍ 3,00,000 ജനങ്ങള്‍ വസിക്കുന്ന 'നാളത്തെ സിറ്റി' എന്ന ആശയം മുന്നോട്ടുവച്ചു. ഈ ആശയപ്രകാരമുള്ള നഗരത്തിന് പ്രൗഢിയേറിയ അംബരചുംബികളായ നിര്‍മിതികളും വിശാലവും വൃത്തിയേറിയതുമായ തുറസ്സായ സ്ഥലങ്ങളുമുണ്ടായിരിക്കും എന്നത് എടുത്തു പറയാവുന്ന സവിശേഷതയാണ്. ഒരു ഏക്കറില്‍ 1200 ആളുകളെ ഉള്‍ക്കൊള്ളാന്‍ കഴിയുന്നതും എന്നാല്‍ ഭൂതലത്തിന്റെ 5% മാത്രം ഉപയോഗിക്കുന്നതുമായ 60 നില ഓഫീസ് കെട്ടിടങ്ങളായിരിക്കും നഗര ഹൃദയത്തില്‍. റോഡ്, റെയില്‍ ഗതാഗതമാര്‍ഗങ്ങളും സജീവമായിരിക്കും. വാസകേന്ദ്രങ്ങളില്‍ വിദ്യാലയങ്ങള്‍, വ്യാപാരകേന്ദ്രങ്ങള്‍, വിനോദകേന്ദ്രങ്ങള്‍ എന്നിവ ഉണ്ടായിരിക്കും.

 

ലെവിസ് മംഫോര്‍ഡ്

 

അയല്‍വക്ക സിദ്ധാന്തം (Neighbourhood concept). ലെവിസ് മംഫോര്‍ഡ് (Lewis Mumford) ആണ് ഈ സിദ്ധാന്തത്തിന്റെ ഉപജ്ഞാതാവ്. ദ് കള്‍ച്ചര്‍ ഒഫ് സിറ്റീസ് (1938) എന്ന പുസ്തകത്തിലാണ് ഇദ്ദേഹം അയല്‍വക്ക സിദ്ധാന്തം അവതരിപ്പിച്ചത്.

 

ഒരു കൂട്ടം സാമൂഹ്യബന്ധങ്ങളെ അടിസ്ഥാനപ്പെടുത്തിയാണ് ഒരു അയല്‍വക്ക യൂണിറ്റ് നിര്‍ണയിക്കുന്നത്. കുട്ടികളുടെ സൗകര്യവുമായി ബന്ധപ്പെടുത്തിയാണ് ഈ സിദ്ധാന്തം ആവിഷ്കരിച്ചിട്ടുള്ളത്. കുട്ടികളുടെ പ്രവര്‍ത്തനങ്ങളിലേറെയും കേന്ദ്രീകരിക്കപ്പെടുന്നത് സ്കൂളിലും കളിസ്ഥലങ്ങളിലും ആയതിനാല്‍ അവിടെനിന്ന് ഏറ്റവും അകലെ വീടുള്ള കുട്ടിയുടെ കാല്‍നടയാത്രാദൂരം കണക്കാക്കിയാകും അയല്‍വക്ക യൂണിറ്റുകളുടെ വലുപ്പം നിര്‍ണയിക്കുന്നത്.

 

നഗരങ്ങളുടെ സ്ഥാനനിര്‍ണയം

 

സ്ഥലത്തിന്റെ ഭൗതികസ്വഭാവങ്ങള്‍ നിര്‍ദിഷ്ട നഗരത്തിന്റെ സ്ഥലം നിര്‍ണയിക്കുന്നതില്‍ പ്രധാന പങ്കു വഹിക്കുന്നു. സ്ഥാന നിര്‍ണയം നടത്തുമ്പോള്‍ ശ്രദ്ധിക്കേണ്ട കാര്യങ്ങള്‍ ഇവയാണ് : 1. പ്രകൃതിവിഭവങ്ങളുടെ ലഭ്യത 2. ജലം, വൈദ്യുതി, വാര്‍ത്താവിനിമയ ബന്ധങ്ങള്‍ എന്നിവയുടെ ലഭ്യത 3. കാലാവസ്ഥ 4. സ്ഥലത്തിന്റെ കിടപ്പ് 5. ചുറ്റുമുള്ള സ്ഥലത്തിന്റെ വികസനം 6. മാലിന്യനിര്‍മാര്‍ജന സൗകര്യങ്ങള്‍ 7. ദുരന്ത സാധ്യതകള്‍ 8. മരങ്ങളുടെ സാന്നിധ്യം 9. അരുവി, നദി, കായല്‍ എന്നിവയുടെയും മറ്റും സ്ഥാനം. നഗരത്തിന് കാര്യക്ഷമമായി പ്രവര്‍ത്തിക്കാന്‍ കഴിയുകയും വിവിധ സൗകര്യങ്ങള്‍ക്കായുള്ള ചെലവുകള്‍ ഗണ്യമായി കുറയ്ക്കാന്‍ കഴിയുകയും ചെയ്യും എന്ന് ഉറപ്പുവരുത്തിയിട്ടാണ് ഭൌതിക ഘടനകള്‍ പരിശോധിച്ചതിനുശേഷം സ്ഥലത്തിന്റെ അന്തിമ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് നടത്തുന്നത്.

 

ആസൂത്രണരേഖ (Development plan)

 

ഒരു പ്രദേശത്തിന്റെ ഭാവിവികസനത്തിനുള്ള രൂപരേഖയാണ് ആസൂത്രണരേഖ. അത് തയ്യാറാക്കുന്നത് ഒരു പ്ലാനിങ് അതോറിറ്റിയാണ്. വികസനത്തെയും സാമൂഹ്യ-സാമ്പത്തിക ലക്ഷ്യങ്ങളെയും കൂട്ടിയിണക്കുന്ന കണ്ണിയാണ് ഇത്. മാസ്റ്റര്‍ പ്ലാനുകള്‍, ഡെവലപ്മെന്റ് പ്ലാനുകള്‍, ജനറല്‍ പ്ളാനുകള്‍, സ്റ്റ്രക്ചര്‍ പ്ലാനുകള്‍ എന്നിങ്ങനെയുള്ള ആസൂത്രണ സമീപനത്തിനും രീതിക്കുമനുസരിച്ച് വിവിധ പേരുകളില്‍ അറിയപ്പെടുന്ന ഈ ആസൂത്രണ രേഖകള്‍ മഹാനഗരം, പട്ടണം, ഗ്രാമം, ചെറിയ പ്രദേശങ്ങള്‍, വലിയ മേഖലകള്‍ എന്നിങ്ങനെ വിവിധ തലങ്ങളില്‍ തയ്യാറാക്കാറുണ്ട്. രണ്ട് തത്ത്വങ്ങളിലധിഷ്ഠിതമായാണ് ഒരു പദ്ധതി തയ്യാറാക്കുന്നത്.

 

1. മറ്റു പഠനമേഖലകളില്‍നിന്ന് സ്വീകരിക്കുന്ന തത്ത്വങ്ങള്‍,

 

2. നിലനില്ക്കുന്ന അധിവാസകേന്ദ്രങ്ങളുടെ നിരീക്ഷണത്തിലൂടെ എത്തിച്ചേരുന്ന നിഗമനങ്ങള്‍.

 

ആസൂത്രണരേഖ തയ്യാറാക്കുന്നതിലെ പ്രധാന ഘട്ടങ്ങളാണ് 1. വസ്തുതാ സമാഹരണം 2. വസ്തുതകളുടെ അപഗ്രഥനം 3. വികസന സാധ്യതകളും പ്രശ്നങ്ങളും കണ്ടെത്തല്‍ 4. ഭാവിയിലെ ആവശ്യങ്ങള്‍ കണ്ടെത്തല്‍ 5. ലക്ഷ്യങ്ങള്‍ നിശ്ചയിക്കല്‍ 6. വികസന നയങ്ങളും തന്ത്രങ്ങളും തീരുമാനിക്കല്‍ 7. നിര്‍ദേശങ്ങളും ശുപാര്‍ശകളും തയ്യാറാക്കല്‍ 8. മുന്‍ഗണനാ ക്രമീകരണം 9. വിഭവ സമാഹരണം 10. വികസന ചട്ടങ്ങളും നിയന്ത്രണങ്ങളും തയ്യാറാക്കല്‍ എന്നിവ.

 

നഗരാസൂത്രണം ഇന്ത്യയില്‍

 

നഗരാസൂത്രണത്തില്‍ ഇന്ത്യക്ക് നീണ്ട ഒരു പാരമ്പര്യമുണ്ട്. സിന്ധുനദീതട സംസ്കാരത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്ന മോഹന്‍ജൊദരൊ, ഹാരപ്പ എന്നിവ പുരാതന കാലത്തെ ആസൂത്രണം ചെയ്ത നഗരങ്?

                                                                                                                   

                                                                                                                                                                                                                                                                                 

                    nagaraasoothranam                

                                                                                                                                                                                                                                                     

                   bhaaviyilekkulla thayyaareduppu ennaanu aasoothranam enna padamkondu arththamaakkunnathu.                  

                                                                                             
                             
                                                       
           

nagaraasoothranam(town planning)

 

mecchappetta jeevithasaukaryam pradaanam cheyyatthakka reethiyil‍ nagaraghadakangalude krameekaranam mun‍kootti nishchayicchu nadappilaakkunna prakriya. Nagaratthile aavaasakendrangal‍, sevanakendrangal‍, vidyaalayangal‍, aarogyasamrakshana samvidhaanangal‍, vyaapaara-vyavasaaya kendrangal‍, vinodakendrangal‍, kettidangal‍, gathaagathasaukaryangal‍, krushisthalangal‍, chuttupaadukal‍ thudangiya vividha ghadakangale shariyaaya vidhatthil‍ chittappedutthi, manoharavum saukaryapradavumaayi, churungiya chelavil‍ mikavuttathaakkiyedukkunna aasoothrana prakriyayaanu nagaraasoothranam.

 

charithraparamaayi brittanil‍ prayogatthilaaya padamaanu nagaraasoothranam (town planning). Pinneedu ee aashayam anthaaraashdra praadhaanyam nedi. Nagarangalude maathram aasoothranam ennathinupari mahaanagarangal‍, graamangal‍ ennivayudeyellaam aasoothranam ennukoodi ee aashayatthinu ar‍thavyaapthi kyvannukazhinju.

 

bhaaviyilekkulla thayyaareduppu ennaanu aasoothranam enna padamkondu ar‍thamaakkunnathu. Bhaaviyilekkulla upayogavum saukaryappedutthalumkoodi lakshyamittukondu nagaratthe samvidhaanam cheyyunnathaanu nagaraasoothranam. Nagaratthinte valuppam, prathyekatha, praadhaanyam, prashnangal‍, parimithikal‍ thudangiya kaaryangal‍ kanakkiledutthukondaanu aasoothranam nadappilaakkunnathu. Puthiya nagaram roopakalpana cheyyumpozhum nilavilulla nagarangal‍kku aasoothranaprakriya nadappaakkumpozhum eevaka kaaryangal‍ pariganikkappedendathundu. Pazhakkamkondu jeer‍nathayundaakumpol‍ nagarapradeshangal‍kku punarujjeevanam anivaaryamaayum varunnu.

 

shaasthravum kalayum kor‍tthinakkikkondulla oru prakriyayaanu nagaraasoothranam. Nagaratthe sambandhiccha vasthuvakakalude samaaharanam, vishakalanam, avaye parasparam bandhappedutthal‍ thudangiyava shaasthrasambandhiyaaya kaaryangalaanu. Ee vasthuthakale shariyaaya reethiyil‍ chittappedutthi nagaratthe manoharamaakkiyedukkuka ennathu kalaaparamaaya samgathiyum. Athukonduthanne oru puthiya nagaram roopakalpana cheyyumpozho nilavilullavaye aavashyangal‍kkanusaricchu shakthippedutthumpozho kalayeyum shaasthrattheyum ver‍thiricchukondulla pravar‍tthanam aashaasyamalla. Iva randum vendathra alavil‍ otthucher‍nnaal‍ maathrame nalloru nagaram srushdikkaanaakoo. Athinaal‍ aar‍kkidekchar‍, en‍jineeyaringu, bhoomishaasthram, paristhithishaasthram, saamoohyashaasthram, saampatthikashaasthram ennivayellaam samanvayiccha oru mekhalayaanu nagaraasoothranam ennu pothuvaayi parayaam.

 

charithram

 

nagaraasoothranatthinu maanavasamskaarattholamthanne pazhakkamundu. Aadimamanushyan‍ prakruthishakthikalil‍ninnum vanyamrugangalil‍ninnum rakshanedunnathinaayi samoohamaayi jeevicchuthudangi. Samoohajeeviyaaya manushyan‍ paar‍ppidatthinum surakshaykkum parasparasahaayam urappaakkunnathinum vendi nadatthiya shramangalude phalamaayi nagarangal‍ roopamkondu. Bhoomishaasthraparamo saampatthikamo saamoohikamo aaya kaaranangalumaayi bandhappettaanu mikka nagarangalum roopappettittullathu. Vaanijyakendrangal‍ enna nilayil‍ pradhaana paathakalude samgamasthaanangalilo nadiyorangalilo aanu aadyaghattatthil‍ nagarangal‍ roopamkondathu. Chila nagarangal‍ aaraadhanaalayangalumaayi bandhappettu roopamkondavayaanu. Aarambhaghattatthil‍ mikka nagarangaleyum kottakal‍, kidangukal‍ thudangiyavakondu samrakshicchirunnu.

 

nagaraasoothranam oru samghaditha pravar‍tthanam enna reethiyil‍ nilavil‍vannittu oru noottaandilere aayillenkilum praacheenakaalam muthal‍thanne mikkavaarum ellaa adhivaasapradeshangalum avayude roopakalpanayilum vikasanatthilum uyar‍nna deer‍ghaveekshanavum mikavutta maathrukakalum kaazhchavacchittundu. Yoophratteesu, dygrisu nadikalude karakalil‍ roopameduttha iraakhile praacheena nagarangalum sindhunadeethadatthil‍ roopameduttha inthyayile praacheena nagarangalum ithinu udaaharanangalaanu. Padinjaaran‍ naadukalile nagaraasoothranatthinte pithaavaayi karuthappedunna greekkukaaranaaya hippodaamasu (hippodamus) roopakalpanacheytha (bi. Si. Su. 407) alaksaan‍driya nagaram medittareniyan‍ saamraajyatthile maathrukaaparamaaya nagaraasoothranatthinu udaaharanamaanu.

 

puraathana romaakkaar‍ nagaraasoothranatthinaayi oru ekeekrutha paddhathi nadappaakkiyirunnu. Synikaprathirodhatthinum pothujanangalude saukaryangal‍kkum yojiccha reethiyil‍ avar‍ aasoothranam nadatthi. Avashyasevanangal‍ labhyamaaya oru kendranagaravum chuttum theruvukalum cherutthunilpinaayi kottakalum ul‍kkollunna oru adisthaana roopakalpanayaanu avarude nagarangaludethu. Vellatthinte labhyatha, gathaagathasaukaryam thudangiya aavashyangal‍ mun‍nir‍tthi oru nadiyude irukarakalilumaayaanu nagarangal‍ roopakalpana cheythathu. Mikka yooropyan‍ nagarangalum ee paddhathiyude anthasattha innum kaatthusookshikkunnundu.

 

kazhinja randu noottaandukalaayi amerikka, jappaan‍, aasttreliya muthalaaya vikasitha raajyangalil‍ aasoothranavum vaasthuvidyayum pala ghattangaliloode kadannupoyittundu. 19-aam sha.-tthile vyavasaayanagarangalil‍ nir‍maanangal‍ niyanthricchirunnathu janathayile oru aaddyavibhaagamaayirunnu. 20-aam sha.-tthinte thudakkatthil‍ saadhaarana janangal‍kku, prathyekicchu vyavasaayashaalakalile thozhilaalikal‍kku aarogyakaramaaya chuttupaadukal‍ labhyamaakkunnathinulla shramangal‍ aarambhicchu. 'poonthotta nagaram' (garden city) enna sankalpatthinte unar‍vil‍ maathrukaa pattanangal‍ nir‍mikkappettu. Imglandile her‍ttphor‍dshoril‍ lecchvar‍tthu, vel‍vin‍ thudangiya aadyakaala poonthottanagarangal‍ ee kaalaghattatthil‍ nir‍mikkappettu. Ennaal‍ ethaanum aayiram aalukale maathram uddheshicchu roopakalpana cheytha thaarathamyena cheriya nagarangalaayirunnu ava. 1920-kalil‍ aasoothrana paddhathikal‍ aadhunikatha kyvarikkaan‍ thudangi. Le kor‍basiyeyude(le corbuiser) aashayangal‍ ul‍kkondum ambarachumbikalaaya kettidangalude nir‍maanavidyakal‍ svaayatthamaakkiyum aadhunika nagarangal‍ nir‍micchuthudangi. Vishaalamaaya paathakalum thurasaaya sthalangalaal‍ chuttappetta davar‍blokkukalum ul‍ccher‍nna nagarangal‍ kruthyamaayi aasoothranam cheythu nir‍mikkappettu.

 

nagaraasoothranatthinte aavashyakatha

 

pothuve, vikasanaprakriyayude vijayatthe soochippikkunnathaanu nagarangalude valar‍ccha. Kooduthal‍ thozhil‍saadhyathakalum saampatthikanettavum mecchappetta jeevithasaukaryangalum jeevithanilavaaravum pradaanam cheyyaan‍ avasaramorukkum ennathinaal‍ nagara janasamkhyayil‍ vegatthilulla var‍dhana undaakunnathu svaabhaavikamaanu. Graamangalil‍tthanne thozhilavasarangalullappol‍ppolum janangal‍ nagarangalilekku pravahikkunnathu nagarangal‍ mecchappetta saampatthikasaadhyathakalum saamoohyauyar‍cchayum vaagdaanam cheyyunnu ennathinaalaanu. Nagaravathkaranam oru shaapamalla maricchu gunamaanu. Athu manushyanu puthiya pratheekshakal‍ nalkukavazhi saamoohyaghadanayil‍ maattangal‍ srushdikkunnu. Ithu vyavasaayavathkaranatthe thvarithappedutthunnu. Graameenamekhalayile janangal‍kkupolum var‍dhiccha saampatthikaavasarangalum mecchappetta jeevithasaahacharyangalum labhyamaakkunnathinu ithu avasaramorukkunnu.

 

vikasvara raashdrangalilellaamthanne nagarangal‍ vikasanaprakriyayude vijayatthinte adayaalangalaayaanu kanakkaakkappedunnathu. Vijayapradamaaya nagarangal‍ aasoothrana thatthvangaludeyum thanthrangaludeyum vijayamaanu prathiphalippikkunnathu. Maricchu nagarangalude paraajayavum athinte phalamaayi undaakunna niraashayum niyamaraahithyavum paristhithinaashavum thozhilillaaymayum daaridryavum saampatthikatthakar‍cchayumellaam aasoothranatthilundaaya dour‍balyangalilekkum vyavasthithiyile parasparavyrudhyangalilekkumulla choondupalakakalaayum kanakkaakkappedunnu.

 

nagarangal‍kku saampatthika ketturappum susthiramaaya saampatthikavalar‍cchayum nedaan‍ kazhinjaal‍ maathrame nagaravathkaranatthinte nalla vashangal‍ samoor‍tthamaavukayulloo. Ivideyaanu nagaramekhalaa aasoothranatthinte (urban and regional planning) praadhaanyam vyakthamaakunnathu.

 

shariyaamvidham aasoothranam cheytha nagaram janangal‍kku kooduthal‍ saukaryavum aashvaasavum pradaanam cheyyunnu. Nagaram aasoothranam cheyyaathirunnaalulla doshangal‍ palathaanu. Kaaryakshamamallaatthathum idungiyathumaaya vazhikalum rodukalum undaakkunna asaukaryam samoohatthinu motthatthil‍ dosham cheyyum. Cherikalude roopeekaranavum chithariya adhivaasavum undaakum. Apakadakaramaaya sthalangalum surakshithamallaattha vyavasaayashaalakalum janangal‍kku bheeshaniyaakum. Anaarogyakaramaaya jeevithasaahacharyangal‍ srushdikkappedum. Thurasaaya sthalangal‍, paar‍kkukal‍, kalisthalangal‍ thudangiyavayude abhaavam nagarajeevithatthile aahlaavelakal‍kku thadasamaakum. Vellam, vydyuthi, maalinyanir‍maar‍janam thudangiyavayude poraayma aarogyaramgatthu bheeshaniyaakum. Ittharam avasthakal‍ maatti mecchappetta jeevithasaukaryangal‍ orukkunnathinu aasoothranam koodiye theeroo.

 

nagaraasoothranavumaayi bandhappetta chila pradhaana padangal‍

 

nagaram. inthyayil‍ sen‍sasu maanadandangalanusaricchu thaazhe parayunna prathyekathakalulla oru pradeshattheyaanu nagaram ennu nir‍vachikkunnathu.

 

1. Ettavum kuranja janasamkhya 5,000 aayirikkuka.

 

2. Chathurashra kilomeettarinu kuranjathu 400 aalukal‍ enna thothil‍ janasaandratha undaayirikkuka.

 

3. Thozhil‍ cheyyunna sthree-purushanmaaril‍ kuranjathu 75% per‍ kaar‍shikethara vrutthikalil‍ er‍ppettirikkuka.

 

melparanja maanadandangal‍ paalikkunnillenkil‍ppolum niyamaanusruthamaayi 'nagaram' ennu vijnjaapanam cheyyappettittulla ethoru pradeshavum nagaram enna nir‍vachanatthil‍ppedunnu.

 

nagaravathkaranam. oru pradeshatthe vikasanapravar‍tthanangal‍moolam athinte graameenasvabhaavam maari nagarasvabhaavam kyvarikkunna prakriyayeyaanu nagaravathkaranam ennu parayunnathu. Janasamkhyaashaasthraparamaayi nokkumpol‍ graameenamekhalayil‍ninnu janangal‍ nagarangalilekku kudiyerunnathineyum ee padam soochippikkunnu. Nagaravathkaranam aasoothrithamo svaabhaavikamo aakaam. Puthiya nagarangal‍ (new towns), poonthotta nagarangal‍ (garden cities) enniva aasoothritha nagarangal‍kku udaaharanangalaanu. Puraathana nagarangal‍ mikkathum aasoothranam cheyyaathe nagaravathkarikkappettavayaanu.

 

green‍ bel‍ttodukoodiya nagaram

 

green‍ bel‍ttu (green belt). Oru nagaratthinte valar‍ccha paridhikkappuram pokunnathu thadayaan‍vendi nagaratthinu chuttum kodukkunna sasyaavruthamaaya sthalangalaanu green‍ bel‍ttukal‍. Ee sthalangal‍ saadhaaranayaayi kaar‍shikapravrutthikal‍kkallaathe kettida nir‍maanangal‍kku upayogikkaan‍ paadullathalla. Athyaavashyam neridukayaanenkil‍ bandhappetta vakuppil‍ninnu prathyeka anumathiyode maathrame nir‍maanapravar‍tthanangal‍ nadatthaavoo. Mikkavaarum krushikkuvendi upayogikkunnathinaal‍ green‍ bel‍ttine 'phaam bel‍ttu' (farm belt) ennum parayaarundu. Paar‍kku, kalisthalam, poonthottam, vinodakendram thudangiya aavashyangal‍kkaayi green‍ bel‍ttu upayogikkaavunnathaanu.

 

soning (zoning). Sthalaviniyogam, kettidangalude uyaram, saandratha muthalaayava chattangal‍kkanusaricchu niyanthrikkukayum samoohatthinu soukaryam, suraksha, aarogyam, pothukshemam enniva pradaanam cheyyukayum cheyyunna vidhatthil‍ pradeshangale krameekarikkunna prakriyayaanu soningu. Soningumaayi bandhappetta chila thatthvangal‍ ini parayunnu.

 

i. Sonukalude krameekaranam. saadhaarana paatten‍ ekakendra valayangalaayittaanu. Oru kendra mekhalaykku chuttum upakendra mekhalakal‍, idattharam mekhalakal‍, avikasitha mekhalakal‍ enninganeyaanu krameekaranam.

 

ii. Athir‍tthi. vividha sonukalude athir‍tthi reyil‍ppaatha, paar‍kku, nadikal‍, thodukal‍, thurasaaya sthalangal‍ enninganeyokke aakaam.

 

iii. Nilavilulla nagaram. nilavilulla nagaratthil‍ soningu cheyyumpol‍ nilavilulla sthalaviniyogatthinte vishadaamshangal‍ parishodhicchu oru prathyeka mekhalayile nilavilulla upayogangal‍kkanusaricchum bhaavi aavashyangal‍ kanakkiledutthumaanu son‍vibhajanam nadatthunnathu. Nilavilulla upayogam vyathyaasappedutthunnathinu thakkathaaya kaaranangal‍ undaayirikkanam.

 

iv. Puthiya nagaram (new town). Puthiya nagaram roopakalpana cheyyumpol‍ paar‍ppidam, vyavasaayam, vaanijyam ennivaykku aavashyamaaya sthalangal‍ anuyojyamaaya reethiyil‍ maattiyedukkanam.

 

cherikal‍. aasoothrithamallaattha nagaravathkaranatthinte shaapamaanu cherikal‍. Nagaratthil‍ vyavasaayangalum thozhil‍saadhyathakalum vikasikkumpol‍ graameenamekhalayil‍ninnu daridrarum thozhil‍rahitharum nagarangalilekku kudiyerukayum purampokkukalilum mattum chettakkudilukal‍ ketti thingippaar‍kkukayum cheyyunnu. Ingane cherikalundaakunnu.

 

sthalaparaghadana (spatial structure). Graamangal‍ muthal‍ van‍nagarangal‍ vareyulla aavaasakendrangal‍ ul‍ppedunna oru pradeshatthu nilanilkkunna parasparabandhatthinte kramatthe aa pradeshatthinte sthalaparaghadana ennu parayaam. Vividha reethiyilulla aavaasakendrangal‍, avaye bandhippikkunna gathaagatha vaar‍tthaavinimaya shrumkhalakal‍, ivayellaamul‍kkollunna vishaala pradesham enniva sthalaparaghadana nir‍nayikkunna ghadakangalaanu. Iva thammilulla parasparabandhatthiloonniyaanu oru pradeshatthinte ghadana roopamkollunnathu.

 

sttrakchar‍ plaanukal‍ (structure plans). Sttrakchar‍ plaan‍ oru nagaratthinte vishaalaghadana, athinte nilavaaram, lakshyangal‍, nayangal‍ enniva vishadamaakkunnu. Ithil‍ oro pradeshatthinteyum pravar‍tthana svabhaavatthekkuricchulla pothu nir‍deshangal‍ undaakumenkilum vividha pravar‍tthanangalude sthaana nir‍nayam saadhaaranayaayi nadatthaarilla. Sttrakchar‍ plaaninte chattakoodile moonnu supradhaana ghadakangalaanu : sttrakchar‍ plaan‍, oro vishayatthilumulla kaaryaparipaadikal‍, oro pradeshatthinteyum lokkal‍ plaan‍ enniva. Pravar‍tthanamekhalaa aasoothrana paddhathikal‍ (action area plans), vividha vishayangal‍kkaayulla prathyeka aasoothranapaddhathikal‍ (subject plans) iva lokkal‍plaanukalude bhaagamaayi thayyaaraakkunnu. Pravar‍tthanamekhalaa aasoothranapaddhathikal‍, sttrakchar‍ plaanil‍ soochippicchittulla pradeshangalil‍ druthagathiyilulla maattangal‍, vikasana pravar‍tthanangal‍, puthukkippaniyal‍ thudangiyava pothusamithiyeyo svakaarya samithiyeyokondu cheyyikkunnathinulla oru samagra nayam roopeekarikkunna aasoothranamaanithu.

 

vishayaasoothranam. oru prathyeka vishayatthil‍ athavaa prashnatthil‍ nayangalum lakshyangalum mun‍kootti roopeekaricchukondulla samagra aasoothranamaanu vishayaasoothranam (subject plan).

 

nagaraasoothrana thatthvangal‍

 

nagaram aasoothranam cheyyumpol‍ bhaavithalamurayude aavashyangal‍ niravettappedunnathodoppam athinte valar‍ccha apakadakaramaaya reethiyilekku neengukayilla ennu urappuvarutthukakoodi venam. Athinu sahaayakamaaya thatthvangalaanu thaazhe kodutthirikkunnathu.

 

green‍ bel‍ttu. nagaratthinte valuppam kramaatheethamaayi var‍dhikkaathirikkaan‍ puramvashangalil‍ green‍ bel‍ttu kodukkaavunnathaanu.

 

paar‍ppidam. vividha vibhaagangalile janangal‍kku paar‍ppida soukaryangalorukkumpol‍ valareyadhikam shraddhikkendathundu. Cherikal‍ valar‍nnuvaraanulla saahacharyam undaakaruthu. Cherikal‍ nilanilkkunnundenkil‍ ava ozhivaakki pakaram samvidhaanam kandetthanam.

 

pothu sthaapanangal‍. nagaratthil‍ pothu sthaapanangal‍ santhulithaavastha nashdappedaathe grooppu cheyyukayum vinyasikkukayum venam.

 

vinodakendrangal‍. nagaratthinte valuppatthinanusaricchu pothujanangal‍kkuvendi vinodakendrangalude vikasanatthinu vendathra sthalam neekkivaykkanam. Ivayum santhulithamaayi nagarapradeshatthu vinyasikkendavayaanu.

 

gathaagatham. oru nagaratthinte kaaryakshamatha alakkunnathu athile gathaagatha krameekaranam nokkiyaanu. Nannaayi roopakalpana cheyyaattha rodukal‍ attakuttappani nadatthaan‍ chelavu koodiyathum bhaaviyil‍ punakrameekaranatthinu vishamamundaakkunnavayumaanu.

 

soningu. nagaratthe vaanijyamekhala, vyavasaaya mekhala, nivaasa mekhala thudangi vividha sonukalaayi thirikkaam. Oro soninteyum vikasanatthinaayi anuyojyamaaya chattangalum niyanthranangalum er‍ppedutthaam.

 

nagaraasoothranatthile sameepanangal‍

 

vyavasthaa sameepanam (systems approach). Upayogayukthamaaya muzhuvan‍ nagaraparidhiyeyum pala vibhaagangal‍ ul‍ppetta oru vyavastha (system) aayi kanakkaakkunnu. Ithil‍ oro saamoohya-saampatthika pravar‍tthanangaleyum (gaar‍hikam, vaanijyaparam, vyavasaayam muthalaayava), avayude oro sevanangaleyum (jalavitharanam, vydyuthi, gathaagatham, vaar‍tthaavinimayam muthalaayava) vyathyastha ghadakangalaayi pariganikkumpol‍tthanne avayoronnum eprakaaram parasparam bandhappettum aashrayicchum var‍tthikkunnu ennu thiricchariyukakoodi cheyyuka ennathaanu ee sameepanatthinte prathyekatha.

 

thanthrapara aasoothranam (strategic planning). Oru prashnatthe sunishchithavum kanishavumaaya pravar‍tthanangaliloode abhimukheekarikkuka enna yuddhathanthraparamaaya sameepanatthil‍ninnaanu nagaraasoothrana mekhalayilum thanthrapara aasoothranam enna aashayam urutthirinjuvannathu.

 

samagramaaya aasoothranatthinu pakaram prasakthamaaya prashnangalilum mekhalakalilum kooduthal‍ shraddhapathippikkuka ennathaanu thanthram. Aasttreliya, brittan‍, amerikka muthalaaya raajyangalilum mattu chila yooropyan‍ raajyangalilum ee reethi pareekshicchittundu. Gathaagathamekhalayileyum mattum gurutharamaaya prashnangal‍kku parihaaram kaanunnathinuvendiyaanu kooduthalaayum ithu upayogappedutthunnathu.

 

thanthrapara aasoothranatthil‍ mekhalaa thalam, praadeshika thalam, pravar‍tthana mekhalaathalam enningane moonnu vyathyastha thalangalilaayittaanu theeroomaanamedukkunnathu.

 

advakkasi plaaning . Nagaraasoothranavumaayi bandhappetta ee noothana aashayam 1960-kalil‍ pol‍ davidophu (paul davidoff) aanu avatharippicchathu. Ee asoothrana sameepanatthil‍ oru prathyeka shreniyo nishchitha thalangalo nir‍nayicchittillenkilum saadhaaranayaayi randu thalangalilaanu pravar‍tthanangal‍ nadatthaarullathu. Onnaamathaayi oru cheriya pradeshatthinte thaathparyangal‍ samrakshikkatthakka nilayil‍ praadeshika thalatthilum randaamathaayi ittharam cheriya pradeshangale samyojippicchukondu valiya mekhalayenna nilayilum.

 

nagaraasoothrana siddhaanthangal‍ (theories of urban structure)

 

nagarangal‍ avayude bhauthikaghadanayilum janathayude svabhaavatthilum okke ere vyvidhyangal‍ pular‍tthunnuvenkilum ava saamoohika perumaattatthinte (social behaviour) oru yoonittaayi var‍tthikkunnu. Koodaathe oru kendra vyaapaara mekhalaye aadhaaramaakki var‍tthikkunna ekamaana svabhaavamulla vividha mekhalakalude oru koottamaayum nagaram var‍tthikkunnu. Ittharatthilulla nagara ghadanaye vishadamaakkunna chila siddhaanthangal‍ thaazhe kodukkunnu.

 

ekakendra mekhalaa siddhaantham (concentric zone theory). Mun‍kaalangalil‍ saampatthika shaasthrajnjar‍ bar‍gasu dayagram (burgess diagram) upayogicchaanu mikkappozhum sthala viniyogatthil‍ vipananashakthikalude svaadheenatthe vilayirutthiyirunnathu. 1920-kalude thudakkatthil‍ nagarangalile paristhithiprakriyakal‍ vishadeekarikkunnathinaayi bar‍gasu vikasippiccheduttha ee siddhaanthatthil‍ nagaratthe anchu mekhalakalaayi thirikkunnu. Kendravyaapaara mekhala, parivar‍tthana mekhala, kuranja varumaanakkaarude adhivaasa mekhala, koodiya varumaanakkaarude adhivaasa mekhala, kamyoottar‍ mekhala ennivayaanu ava.

 

sekdar‍ siddhaantham. hoydu (hoyt) avatharippiccha siddhaanthamaanu ithu. Ithanusaricchu thaarathamyena samaana upayogangalulla mekhalakal‍ gathaagathasoukaryangalude valar‍cchaykkoppam nagarakendratthinu puratthekku vikasicchukondirikkunnu. Anuyojyamaaya sthalaviniyogamulla pradeshangal‍ thottukidakkum; allaatthava akattappedum. Varumaanatthinteyum saamoohika nilavaaratthinteyum adisthaanatthil‍ adhivaasamekhalakal‍ ver‍thirikkappedunna pravanatha undaavukayum ava vyathyastha bhaagangalilum vyathyastha dishakalilum vikasicchuvarikayum cheyyum. Uyar‍nna varumaanakkaar‍ nagaratthinte ul‍bhaagangalilulla sthalangal‍ vittupokumpol‍ avide thaazhnna varumaanakkaar‍ kayarippattunnu. Kendra vyaapaaramekhala, uthpaadanavum sambharanavum nadakkunna mekhala, thaazhnna varumaanakkaarude adhivaasamekhala, idattharakkaarude adhivaasamekhala, uyar‍nna varumaanakkaarude adhivaasamekhala ennivayaanu vividha mekhalakal‍.

 

bahukendra siddhaantham (multiple nuclei theory). Oru kendrabinduvil‍ninnu nagaram valarunnu enna dhaaranayiladhishdtithamaaya nagaravalar‍cchaa siddhaanthatthil‍ninnu vyathyasthamaanu yu. Esile haarisum (harris) ul‍maanum (ullman) cher‍nnu aavishkariccha bahukendra siddhaantham. Vyathyastha kendrangalil‍ninnaanu nagaram valarunnathennaanu ee siddhaanthatthinte adisthaanam. Oduvil‍ paar‍ppidasamucchayangalum gathaagathasaukaryangalum ellaam cher‍nnu otta nagaramaayittheerukayaanu. Kendra vyaapaara mekhalakal‍, laghu uthpaadana mekhalakal‍, thaazhnna nilavaaratthilulla paar‍ppidamekhala, idattharakkaarude paar‍ppidamekhala, uyar‍nna varumaanakkaarude paar‍ppidamekhala, bheeman‍ uthpaadanamekhala, chuttumulla vyaapaaramekhalakal‍, vaasayogyamaaya pattanapraantham, vyaavasaayika pattanapraantham ennivayaanu vividha kendrangal‍. Nagarapradeshaviniyogatthinte krameekaranam sambandhiccha reethiyilulla syddhaanthika vishadeekaranangal‍ ittharam vyavasthakal‍ roopappedunnathil‍ saampatthika shakthikalude svaadheenam manasilaakkunnathinu sahaayikkunnu.

 

aasoothrana maathrukakal‍ (ideal of planning)

 

poonthotta nagaram

 

poonthotta nagaram (garden city). Poonthotta nagarangalude pithaavaaya ebanasar‍ hovaar‍dine (ebenezer howard) anukoolicchukondu 'poonthotta nagarasamithi' (garden city association) ee aashayam nir‍vachicchathu 1919-laanu. Athin‍ prakaaram aarogyakaramaaya jeevitham, vyavasaayam ennivaykku uthakunna vidhatthilum sampoor‍namaaya oru saamoohyajeevitham saadhyamaakunna valuppatthilum (athilottum koodaathe) graamangalaal‍ chuttappettulla oru nagaramaanu poonthotta nagaram.

 

ebanasar‍ hovaar‍du

 

ithile muzhuvan‍ sthalavum pothu udamasthathayilullatho saamoohyasvattho aayi kanakkaakkaam. Janasamkhya muppathinaayiramo athilereyo aakaam. Madhyatthil‍ oru udyaanavum athil‍ pothukettidangalum chuttumaayi vyaapaarattheruvukalum undaayirikkum. Avideninnu ellaa dikkilekkum vyaapicchukidakkunna saandratha

 

kuranja vaasasthalangal‍ undaakum. Nagaratthinte baahyavrutthatthil‍ sthithicheyyunna vyavasaayashaalakale chutti sthiramaaya oru pacchappinte valayam (green‍ bel‍ttu) venam.

 

ekakendranagaram (concentric city). Le kor‍basiye 1922-l‍ 3,00,000 janangal‍ vasikkunna 'naalatthe sitti' enna aashayam munnottuvacchu. Ee aashayaprakaaramulla nagaratthinu prauddiyeriya ambarachumbikalaaya nir‍mithikalum vishaalavum vrutthiyeriyathumaaya thurasaaya sthalangalumundaayirikkum ennathu edutthu parayaavunna savisheshathayaanu. Oru ekkaril‍ 1200 aalukale ul‍kkollaan‍ kazhiyunnathum ennaal‍ bhoothalatthinte 5% maathram upayogikkunnathumaaya 60 nila opheesu kettidangalaayirikkum nagara hrudayatthil‍. Rodu, reyil‍ gathaagathamaar‍gangalum sajeevamaayirikkum. Vaasakendrangalil‍ vidyaalayangal‍, vyaapaarakendrangal‍, vinodakendrangal‍ enniva undaayirikkum.

 

levisu mamphor‍du

 

ayal‍vakka siddhaantham (neighbourhood concept). Levisu mamphor‍du (lewis mumford) aanu ee siddhaanthatthinte upajnjaathaavu. du kal‍cchar‍ ophu sitteesu (1938) enna pusthakatthilaanu iddheham ayal‍vakka siddhaantham avatharippicchathu.

 

oru koottam saamoohyabandhangale adisthaanappedutthiyaanu oru ayal‍vakka yoonittu nir‍nayikkunnathu. Kuttikalude saukaryavumaayi bandhappedutthiyaanu ee siddhaantham aavishkaricchittullathu. Kuttikalude pravar‍tthanangalilereyum kendreekarikkappedunnathu skoolilum kalisthalangalilum aayathinaal‍ avideninnu ettavum akale veedulla kuttiyude kaal‍nadayaathraadooram kanakkaakkiyaakum ayal‍vakka yoonittukalude valuppam nir‍nayikkunnathu.

 

nagarangalude sthaananir‍nayam

 

sthalatthinte bhauthikasvabhaavangal‍ nir‍dishda nagaratthinte sthalam nir‍nayikkunnathil‍ pradhaana panku vahikkunnu. Sthaana nir‍nayam nadatthumpol‍ shraddhikkenda kaaryangal‍ ivayaanu : 1. Prakruthivibhavangalude labhyatha 2. Jalam, vydyuthi, vaar‍tthaavinimaya bandhangal‍ ennivayude labhyatha 3. Kaalaavastha 4. Sthalatthinte kidappu 5. Chuttumulla sthalatthinte vikasanam 6. Maalinyanir‍maar‍jana saukaryangal‍ 7. Durantha saadhyathakal‍ 8. Marangalude saannidhyam 9. Aruvi, nadi, kaayal‍ ennivayudeyum mattum sthaanam. Nagaratthinu kaaryakshamamaayi pravar‍tthikkaan‍ kazhiyukayum vividha saukaryangal‍kkaayulla chelavukal‍ ganyamaayi kuraykkaan‍ kazhiyukayum cheyyum ennu urappuvarutthiyittaanu bhouthika ghadanakal‍ parishodhicchathinushesham sthalatthinte anthima thiranjeduppu nadatthunnathu.

 

aasoothranarekha (development plan)

 

oru pradeshatthinte bhaavivikasanatthinulla rooparekhayaanu aasoothranarekha. Athu thayyaaraakkunnathu oru plaaningu athorittiyaanu. Vikasanattheyum saamoohya-saampatthika lakshyangaleyum koottiyinakkunna kanniyaanu ithu. Maasttar‍ plaanukal‍, devalapmentu plaanukal‍, janaral‍ plaanukal‍, sttrakchar‍ plaanukal‍ enninganeyulla aasoothrana sameepanatthinum reethikkumanusaricchu vividha perukalil‍ ariyappedunna ee aasoothrana rekhakal‍ mahaanagaram, pattanam, graamam, cheriya pradeshangal‍, valiya mekhalakal‍ enningane vividha thalangalil‍ thayyaaraakkaarundu. Randu thatthvangaliladhishdtithamaayaanu oru paddhathi thayyaaraakkunnathu.

 

1. Mattu padtanamekhalakalil‍ninnu sveekarikkunna thatthvangal‍,

 

2. Nilanilkkunna adhivaasakendrangalude nireekshanatthiloode etthiccherunna nigamanangal‍.

 

aasoothranarekha thayyaaraakkunnathile pradhaana ghattangalaanu 1. Vasthuthaa samaaharanam 2. Vasthuthakalude apagrathanam 3. Vikasana saadhyathakalum prashnangalum kandetthal‍ 4. Bhaaviyile aavashyangal‍ kandetthal‍ 5. Lakshyangal‍ nishchayikkal‍ 6. Vikasana nayangalum thanthrangalum theerumaanikkal‍ 7. Nir‍deshangalum shupaar‍shakalum thayyaaraakkal‍ 8. Mun‍gananaa krameekaranam 9. Vibhava samaaharanam 10. Vikasana chattangalum niyanthranangalum thayyaaraakkal‍ enniva.

 

nagaraasoothranam inthyayil‍

 

nagaraasoothranatthil‍ inthyakku neenda oru paaramparyamundu. Sindhunadeethada samskaaratthinte bhaagamaayirunna mohan‍jodaro, haarappa enniva puraathana kaalatthe aasoothranam cheytha nagarang?

Terms And Service:We do not guarantee the accuracy of available data ..We Provide Information On Public Data.. Please consult an expert before using this data for commercial or personal use
DMCA.com Protection Status Powered By:Omega Web Solutions
© 2002-2017 Omega Education PVT LTD...Privacy | Terms And Conditions